Alde batean bizi, bestean lan egin: mugaz gaindiko langilearen gida Euskal Herrian

Euskal Herrian, muga zeharkatzea auzoz aldatzea bezalakoa da: Hendaian bizi, Irunen lan egin eta Donostian erosketak egin. Baina zergak eta gizarte-segurantza tartean direnean, hobe da arauak ezagutzea.

Mugaz gaindiko lurraldea

• Baiona-Donostia Euskal Eurohiria — 1993ko urtarrilaren 18ko akordio batek abiarazi zuen, eta 1997an Europako interes ekonomikoko talde (groupement européen d'intérêt économique) gisa eratu zen. 50 km pasatxoko kostaldea hartzen du, Aturriren bokaletik Getariaraino, eta 42 udalerri biltzen ditu — 600.000 biztanle baino gehiago:
  • Frantziako 25 udalerri: Ahetze, Angelu, Arbona, Arrangoitze, Azkaine, Baiona, Basusarri, Biarritz, Bidarte, Biriatu, Bokale, Donibane Lohizune, Getaria (Lapurdi), Haltsu, Hendaia, Hiriburu, Jatsu, Larresoro, Lehuntze, Milafranga, Sara, Senpere, Urruña, Ziburu eta Zuraide.
  • Gipuzkoako 17 udalerri: Aia, Andoain, Astigarraga, Donostia, Errenteria, Getaria, Hernani, Hondarribia, Irun, Lasarte-Oria, Lezo, Oiartzun, Orio, Pasaia, Urnieta, Usurbil eta Zarautz.
  • Kontuz: zerrenda hau Eurohiriarena da, ez zerga-arloko muga-eremuarena (ikus beherago); eremu hori beste testu batzuek zehazten dute.
• Bidasoa-Txingudi mugaz gaindiko partzuergoa — 1998ko abenduaren 23an sortu zuten Irun, Hondarribia eta Hendaiak, proiektu komunak egiteko (turismoa, kultura, garapen ekonomikoa). Hiru hiriek ia 100.000 biztanle dituzte.

Zergak: mugaz gaindiko langileen araubidea

Frantziak eta Espainiak zerga-araubide berezia dute mugaz gaindiko langileentzat. Frantziaren eta Espainiaren arteko zerga-hitzarmenak aurreikusten duen mugaz gaindiko langilearen txartelarekin (carte frontalière) beren egoera frogatzen duten langileek bizilekua duten herrialdean bakarrik ordaintzen dituzte soldaten gaineko zergak.

• Nori dagokio? Herrialde bateko muga-eremuan bizi eta bestearen muga-eremuan lan egin behar da; adibidez, Hendaian bizi eta Irunen lan egin, edo alderantziz.
• Zein udalerri? Eremuak 20 km inguru hartzen ditu mugaren alde bakoitzean. Udalerrien zerrenda ofiziala 1961eko urtarrilaren 25eko Frantzia eta Espainiaren arteko akordioaren I. eranskinean dago, eta 1964an eta 1965ean gutun-trukeen bidez zabaldu zen. Zerrenda hori ez dago sarean erraz kontsultatzeko moduan argitaratuta: galdetu zure zerga-bulegoari (service des impôts) zure udalerria (eta enplegatzailearena) zerrendan dagoen, konpromisorik hartu aurretik.
• Zer izapide? Urtero egiaztagiri bat eskatu behar zaio zerga-administrazioari, eta enplegatzaileari eman.
• Araubide horretatik kanpo, Frantziaren eta Espainiaren arteko 1995eko zerga-hitzarmenaren arau orokorrak aplikatzen dira.

Kontuz Hegoaldean: Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE), zergak foru aldundiek kudeatzen dituzte (ikus Hegoaldean bizitzen jarri).

Osasun-asegurua

Gizarte Segurantzaren ondorioetarako, mugaz gaindiko langilea zara egunero edo gutxienez astean behin itzultzen bazara bizilekua duzun herrialdera.

• Lan egiten duzun herrialdean zaude aseguratuta.
• Bizilekua duzun herrialdean artatua izateko, eskatu S1 inprimakia eta eman izena harekin tokiko osasun-aseguruan: orduan, tokiko aseguratu baten baldintza berberetan artatuko zaituzte.
• Beraz, bi herrialdeetan artatu zaitzakete. Zure familiak ere aukera hori izan dezake bizilekua duzun herrialdean.

Garraioa

• Topoak (Euskotrenen E2 linea) Lasarte-Oria eta Hendaia lotzen ditu, Donostiatik eta Irundik igarota. Lasarte-Oria eta Irun artean orduko lau tren daude, eta horietatik bi Hendaiaraino iristen dira.

Laburbilduz

1. Egiaztatu zure udalerria muga-eremuan dagoen, eta eskatu mugaz gaindiko langilearen txartela.
2. Eskatu S1 inprimakia, bizi zaren tokian artatua izateko.
3. Aitortu zure diru-sarrerak leku egokian (eta, EAEn, dagokion Foru Ogasunean, Hacienda Foral).

Iturriak

• impots.gouv.fr — Mugaz gaindiko langilea naiz? (frantsesez)
• BOFiP — Frantziaren eta Espainiaren arteko zerga-hitzarmena (frantsesez); Légifrance — 1995eko urriaren 10eko Frantzia eta Espainiaren arteko hitzarmena (frantsesez)
• CLEISS — Mugaz gaindiko langileen osasun-laguntzarako eskubideak (frantsesez)
• Wikipedia (fr) — Eurocité basque Bayonne - San Sebastián (udalerrien zerrenda); Wikipedia (en) — Basque Eurocity Bayonne-San Sebastián; MOT — Euskal Herriko mugaz gaindiko lurraldea (frantsesez)
• Frantziako Senatua — Gobernuaren erantzuna Frantzia eta Espainiaren arteko muga-eremuari buruz (2021) (frantsesez); Alliance solidaire des Français de l'étranger — Zerga-hitzarmenak eta mugaz gaindiko langileak (PDF) (frantsesez)
• Bidasoa-Txingudi mugaz gaindiko partzuergoa (gaztelaniaz)
• Wikipedia (en) — Euskotren Trena

Ongi etorri!