Baigorri 30 segundotan
Baigorrik 1.500 biztanle inguru ditu (1.527 biztanle 2023an, Inseeren arabera). Donibane Garazitik mendebaldera dago, Urepeleko Errobiren ertzean. Aldudeko haranerako sarbide nagusia da, eta Nafarroa Behereko ardo-eskualdearen bihotza. Ibaiaren gaineko zubiak herriko bi auzoak lotzen ditu.
Zer ikusi
Irulegiko mahastiak (JDB)
Iparraldeko jatorri-deitura kontrolatuko (AOC) mahastia da (1970etik du AOC deitura). 240 hektarea inguru ditu, Nafarroa Behereko hamabost udalerritan banatuta, eta urtean 5.500 hektolitro inguru ekoizten dira: %70 beltza, %20 arrosa eta %10 zuria. Ardo beltz eta arrosetarako mahats-barietateak: tannat, cabernet franc eta cabernet sauvignon; zurietarakoak: courbu blanc, petit courbu, gros manseng eta petit manseng.
Bisitatzeko:
- Irulegiko upategia (Cave d'Irouléguy) — upategi kooperatiboa da, bederatzi mahastizainek sortua 1952an; gaur egun 36 bazkide biltzen ditu, eta Baigorrin dago. Dastatze librea eta doakoa urte osoan; bisita gidatuak, erreserbatuta.
Etxauz gaztelua
Baigorriko bizkondeen egoitza zaharra da, elizaren ondoan. Jean Isidore Harispe mariskala (1768an jaioa) bertan jaio zen; Inperioaren garaian, chasseurs basques (euskal ehiztariak) izeneko tropak agindu zituen. Charlie Chaplin hiru aldiz egon zen bertan: 1925ean, 1926an eta 1931n.
«Erromatarra» deitzen dioten zubia
Harrizko arku-zubia, 1661ean eraikia, ibaiaren gainean; herriko bi auzoak lotzen ditu.
Done Eztebe eliza
Ibaiaren ertzeko harrizko eliza da, eta XII. mendean du jatorria; 1733ko ganga, 1791ko kanpandorrea eta zurezko galeriak ditu. Erretaula barrokoa eta Rémy Malher organoa, 1999an jarria eta 2013an monumentu historiko gisa babestua.
Aldudeko harana
Mendi-harana, aire zabalean hazten den Kintoa txerriaren (JDB) lurraldea. Alduden, Maison Pierre Oteiza etxeak denda, dastatzeak, bisita gidatuak eta euskal txerria ezagutzeko bidezidor bat eskaintzen ditu.
Izpegiko lepoa
Frantziaren eta Espainiaren arteko muga, 672 m-ko altueran, Baigorri eta Baztan haranaren artean. Ikuspegi zabala.
Merkatua eta jaiak
- Ekoizleen merkatua: hilabeteko lehen larunbatean, herriko plazan.
- Nafarroaren Eguna: apirileko azken igandean.
- Euskal Trail: Igokunde ostegunean, 3.000 korrikalari baino gehiagorekin; 2016tik, trail-estazio bat dago (lau ibilbide markatu).
- Herriko jaiak: abuztuko lehen asteburuan.
Pertsona ospetsuak
- Jean Isidore Harispe (1768an jaioa), Frantziako mariskala.
- Bertrand d'Etchauz, apezpikua.
- Harry d'Abbadie d'Arrast, zinemagilea.
Non jan
Tokiko jakiak
- Irulegiko ardoa
- Kintoa txerria eta urdaiazpikoa (JDB)
- Ossau-Iraty ardi-gazta (JDB)
- Piperrada, Ezpeletako biperrarekin
Non lo egin
- Hôtel Arcé — familia-hotela eta jatetxea, ibaiaren ertzean; familia berak kudeatzen du sei belaunaldiz (hasieran, 1865ean irekitako trinketea zen); hogei bat logela eta suite ditu.
Nola iritsi
- Autoz: Donibane Garazitik
- Ez dago trenik Baigorrin (geltokirik hurbilena: Donibane Garazi)
Egun bateko ibilbide ideala
- Goizean: herria + zubia + eliza
- Goiz amaieran: Irulegiko upategia bisitatu
- Arratsaldean: Maison Pierre Oteiza (Aldudeko harana)
- Arratsalde amaieran: Izpegiko lepoa (errepide panoramikoa)
Nire argazki gogokoena
Irulegiko mahasti terrazatuak urrian: hosto kobre-kolorekoak, eta Pirinioak atzean. Edo euskal txerri bat Aldudeko larre batean.
Iturriak
- Insee — lurraldeen konparatzailea, Baigorri (frantsesez) (biztanleria: 2023)
- Iparraldeko turismo bulegoa — Baigorri (ingelesez)
- Tourisme 64 — Irulegiko upategia (ingelesez)
- Pierre Oteiza — webgune ofiziala; Hôtel Arcé — webgune ofiziala
- Wikipedia (frantsesez): Baigorri, Irulegi (AOC)
Ongi jin Baigorrira!